इन्शुरन्स फॉर ऑल २०४७’ कडे वाटचाल : २७वे सी. डी. देशमुख स्मृती सेमिनार यशस्वीपणे संपन्न

January 20, 2026 आपण सारे

पुणे येथील नॅशनल इन्शुरन्स अकॅडमी (NIA) यांनी सोमवार, १९ जानेवारी २०२६ रोजी २७वे वार्षिक सी. डी. देशमुख स्मृती सेमिनार २०२६ यशस्वीपणे आयोजित केले. दिवसभर चाललेल्या या सेमिनारची संकल्पना होती — “I.M.P.A.C.T 2047 (Insurance Mobilization for Protection through Availability, Care and Trust) – विकसित भारत २०४७ साठी जीवन विमा समावेशनाचा विस्तार”. या सेमिनारमध्ये देशभरातील विमा क्षेत्रातील वरिष्ठ उद्योग नेते, नियामक संस्था आणि व्यावसायिक एकत्र येऊन भारतातील विमा संरक्षण आणि विमा पोहोच अधिक मजबूत कशी करता येईल, यावर सखोल चर्चा करण्यात आली.

सेमिनारची सुरुवात श्री. बी. सी. पटनायक, संचालक, नॅशनल इन्शुरन्स अकॅडमी, पुणे यांच्या स्वागतपर भाषणाने झाली. त्यानंतर श्री. दिनेश पंत, व्यवस्थापकीय संचालक, भारतीय जीवन विमा महामंडळ (LIC) यांनी विशेष संबोधन केले. पुढे श्री. आर. दोराईस्वामी, मुख्य कार्यकारी अधिकारी व व्यवस्थापकीय संचालक, भारतीय जीवन विमा महामंडळ (LIC) यांच्या मुख्य भाषणात राष्ट्रीय विकास आणि आर्थिक सुरक्षिततेमध्ये जीवन विम्याची भूमिका अधोरेखित करण्यात आली. उद्घाटन सत्राचा समारोप मुख्य अतिथी श्री. स्वामिनाथन एस. अय्यर, सदस्य (लाईफ), भारतीय विमा नियामक व विकास प्राधिकरण (IRDAI) यांच्या भाषणाने झाला. त्यांनी विमा पोहोच वाढवणे आणि विमा परिसंस्थेतील विश्वास अधिक दृढ करण्यावर भर दिला.

या सेमिनारमध्ये पुढील तीन प्रमुख विषयांवर चर्चा करण्यात आली :

• महानगर, शहरी, निमशहरी आणि ग्रामीण भागांतील जीवन विमा संरक्षणातील दरी भरून काढणे

• जीवन विमा आणि वार्षिकी (अॅन्युइटी) व्यवसायासाठी वितरण मॉडेल अधिक प्रभावी व कार्यक्षम बनवणे

• कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा (AI) वापर करून सेवा, पारदर्शकता आणि ग्राहकांचा विश्वास वाढवणे

या प्रसंगी बोलताना श्री. बी. सी. पटनायक, संचालक, नॅशनल इन्शुरन्स अकॅडमी म्हणाले,

“२७व्या वार्षिक सी. डी. देशमुख स्मृती सेमिनारच्या माध्यमातून विकसित भारत २०४७ या दृष्टीकोनाशी सुसंगत असे जीवन विमा समावेशन पुढे नेण्यासाठी अर्थपूर्ण संवादाचे व्यासपीठ निर्माण करण्याचा आमचा प्रयत्न होता. या चर्चांमधून विमा क्षेत्रात उपलब्धता, काळजी आणि विश्वास मजबूत करण्यासाठी सामूहिक बांधिलकी स्पष्ट झाली, तसेच भारतातील संरक्षणातील दरी भरून काढण्यासाठी आणि वंचित घटकांपर्यंत आर्थिक सुरक्षा पोहोचवण्यासाठी व्यवहार्य व विस्तारक्षम उपाययोजना मांडल्या गेल्या.”

विशेष संबोधन करताना श्री. दिनेश पंत, व्यवस्थापकीय संचालक, भारतीय जीवन विमा महामंडळ यांनी राष्ट्रनिर्मितीतील विम्याची व्यापक सामाजिक भूमिका आणि केवळ व्यावसायिक उद्दिष्टांपलीकडील त्याचे महत्त्व अधोरेखित केले. नॅशनल इन्शुरन्स अकॅडमीशी असलेल्या त्यांच्या दीर्घकालीन संबंधांचा उल्लेख करताना आणि सर सी. डी. देशमुख यांच्या वारशातून प्रेरणा घेत, त्यांनी “२०४७ पर्यंत सर्वांसाठी विमा” हे ध्येय राष्ट्रीय बांधिलकी म्हणून पाहिले पाहिजे, असे सांगत विमा व्यावसायिकांनी आर्थिक सुरक्षितता आणि सामाजिक स्थैर्य मजबूत करण्यासाठी एकत्रित प्रयत्न करण्याचे आवाहन केले.

श्री. आर. दोराईस्वामी, मुख्य कार्यकारी अधिकारी व व्यवस्थापकीय संचालक, भारतीय जीवन विमा महामंडळ यांच्या मुख्य भाषणात १९ जानेवारी १९५६ या ऐतिहासिक दिवसाचे महत्त्व अधोरेखित करण्यात आले, जेव्हा जीवन विम्याचे राष्ट्रीयीकरण झाले. त्यांनी सर सी. डी. देशमुख यांची विम्याला केवळ व्यवसाय न मानता सामाजिक “धर्म” (गॉस्पेल) म्हणून पाहण्याची दृष्टी आठवण करून दिली. या विचारधारेचा IRDAI च्या “२०४७ पर्यंत सर्वांसाठी विमा” या दृष्टिकोनाशी संबंध जोडत, उद्योगातील वाढ असूनही संरक्षणातील दरी कायम असल्याबद्दल चिंता व्यक्त करण्यात आली. उदयोन्मुख संरक्षण गरजा पूर्ण करण्यासाठी साधी उत्पादने, व्यापक वितरण आणि सातत्यपूर्ण विश्वासनिर्मिती यावर भर देण्यात आला.

मुख्य अतिथी म्हणून श्री. स्वामिनाथन एस. अय्यर, सदस्य (लाईफ), IRDAI यांनी “सबका बीमा, सबकी रक्षा – २०४७ पर्यंत सर्वांसाठी विमा” या नियामक दृष्टिकोनाची मांडणी केली. विमा प्रवेशाचे पारंपरिक मोजमाप ओलांडून सर्वसामान्यांना योग्य विमा उपाय उपलब्ध करून देणे गरजेचे असल्याचे त्यांनी सांगितले. नवकल्पना, विश्वास आणि ग्राहक-केंद्रित दृष्टिकोन हे भारतातील समावेशक आणि शाश्वत विमा वाढीसाठी महत्त्वाचे घटक असल्याचे त्यांनी अधोरेखित केले.

या सेमिनारमध्ये जीवन विमा समावेशनाच्या विविध पैलूंवर तीन सखोल पॅनल चर्चासत्रे झाली.

पॅनल १ मध्ये महानगर, शहरी, निमशहरी आणि ग्रामीण बाजारांतील संरक्षणातील दरी भरून काढण्यासाठी ग्राहक-केंद्रित उत्पादन धोरणांवर चर्चा झाली. यामध्ये गरजांवर आधारित आणि एम्बेडेड उत्पादने, समुदायाधारित मॉडेल्स तसेच डेटावर आधारित विश्लेषणाद्वारे वंचित घटकांपर्यंत पोहोचण्यावर भर देण्यात आला.

पॅनल २ मध्ये बँकअशुरन्स, अ‍ॅफिनिटी, एम्बेडेड आणि ओम्नी-चॅनल मॉडेल्सच्या माध्यमातून जीवन विमा व वार्षिकी वितरण अधिक प्रभावी कसे करता येईल, यावर चर्चा झाली. एजंट कौशल्यवृद्धी, डिजिटल साधने, पारदर्शकता आणि विश्वास यांच्या माध्यमातून शाश्वत वाढ साधण्यावर लक्ष केंद्रित करण्यात आले.

पॅनल ३ मध्ये ग्राहक सेवा आणि विश्वास वाढवण्यासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा वापर कसा करता येईल, यावर चर्चा झाली. यामध्ये ऑनबोर्डिंग, पॉलिसी सेवा, दावे व्यवस्थापन, फसवणूक ओळख आणि कार्यक्षमतेत सुधारणा यांचा समावेश होता, तसेच स्वयंचलन आणि मानवी निर्णय यातील समतोल राखण्यावर भर देण्यात आला.

२७व्या वार्षिक सी. डी. देशमुख स्मृती सेमिनार २०२६ ने भारतातील संरक्षणातील दरी दूर करण्यासाठी आणि विकसित भारत २०४७ या दृष्टिकोनाशी सुसंगत समावेशक जीवन विमा उपाय पुढे नेण्यासाठी उद्योग, नियामक आणि संस्थांमधील सहकार्याचे महत्त्व अधोरेखित केले. सेमिनारचा समारोप श्री. व्ही. बालगोपाल, चेअर प्रोफेसर (लाईफ) आणि डॉ. संजय दयाल, सेमिनार समन्वयक यांनी सर्व मान्यवरांचे आभार मानून केला आणि या कार्यक्रमामुळे उपस्थितांना एक समृद्ध व उपयुक्त शिकण्याचा अनुभव मिळाल्याचे सांगितले